3 . ناسازگارى با جهانى و جاودانى بودن اسلام قبول اينكه اسلام خاتم اديان است ، اقتضا دارد كه احكامى جهانى و جاودانى داشته باشد . اين سخن با پذيرش انسداد باب اجتهاد ، و اكتفا كردن به فتاواى گذشتگان به هيچ وجه همخوانى ندارد . پذيرش اين نظر به مثابهء خروج از چرخهء زندگى جهانى است . دينى كه نتواند وظايف انسانها را در تمام مكانها و همهء ازمنه تبيين كند ، و حكم فعاليتها و تلاشهاى آنان را ارائه دهد ، دينى است موسمى و مقطعى ، براى جامعه‌اى خاص ، در دورانى مخصوص ، كه زمان آن نيز سپرى شده است و اين همان تهمتى است كه دشمنان به اسلام مىزنند . 4 . تضادّ گفتار و عمل گاه به نظر مىرسد قائلان به انسداد باب اجتهاد مانند جبريّون در باب اعتقادات هستند ؛ جبرىها در بحث و سخن ، قائل به جبرند ، اما در مرحلهء عمل ، به اختيار تن مىدهند ؛ زيرا هرگاه شخصى به حقوقشان تجاوز كند ، فرياد مىزنند ، اعتراض مىكنند و اگر در خيابان راه بروند به محض ديدن اتومبيل به پياده رو مىروند ، اينها در عمل با اختياريون فرقى ندارند ، ولى در گفتار با آنها مخالفند . بسيارى از قائلين به انسداد باب اجتهاد نيز به هنگام عمل ، انفتاحىاند يعنى مىكوشند وظيفهء خود را پيدا كنند و براى بسيارى از امور سياسى ، اجتماعى ، اقتصادى و . . . از قرآن و روايات دليل اقامه كنند ، كتاب بنويسند ، فتوا دهند ، ولى در مقام سخن گفتن قائل به انسدادند . * * * فصل سوم : معتقدان به انفتاح باب اجتهاد و ادلّهء آنها به طور قطع مىتوان گفت ، از نظر پيروان مكتب اهل بيت عليهم السلام باب اجتهاد در همهء علوم اسلامى و همهء زمانها و براى همه كس باز است و هيچ يك از فقهاى اين مذهب در هيچ زمانى قائل به مسدود بودن باب اجتهاد در مسائل شرعى نبوده‌اند . نكتهء جالب در فقهِ پيروان مكتب اهل بيت عليهم السلام اين است كه آنها عموماً تقليد از ميت را به صورت ابتدايى حرام مىدانند و بر تقليد از مجتهد زنده تأكيد مىورزند . مفهوم اين سخن ، آن است كه : در هر عصر و زمان بايد مجتهدانى وجود داشته باشند كه مردم از آنها پيروى كنند و اين مسأله در ميان آنها اجماعى و از تعليمات ائمّهء اهل بيت عليهم السلام است . ادلّهء انفتاح در مسائل عقيدتى و اصول دين ، بسيار روشن و واضح است و اما در مسائل فروع كه مورد گفتگوى ماست ذيلًا به ادلهء آن اشاره مىكنيم . 1 . آيات الف ) عموميّت خطابات قرآنى خطاب‌هايى كه در قرآن مجيد در زمينهء احكام آمده و همچنين در سنّت نبوى و ائمّهء اهل بيت عليهم السلام